Het duivelse dilemma van duurzaamheid

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat als je gaat sporten, je meer gaat eten. Op zich niet zo’n probleem, behalve dat dit vaak meer is dan je hebt verbrand tijdens het sporten. Als je wilt afvallen heb je er dan precies niks aan. Nu blijkt ditzelfde compensatiegedrag ook vaak bij duurzame keuzes te spelen. Kies voor een hybride auto en je gaat er meer mee rijden. Vervang gewone lampen voor ledlampen en je laat het licht vaker branden. Eet een jaar geen vlees, maar je boekt wel een extra vliegreis naar Azië. Zoiets.

Dit weekend las ik een artikel in De Volkskrant over onderzoek naar dit compensatiegedrag en dat trof me.

Zo deed de technische universiteit van Zürich onderzoek naar het gedrag van bewoners in een Amerikaans appartementenblok waar posters hingen om minder water te gebruiken. Dat werkte heel goed zolang de posters er hingen. Echter, het stroomverbruik in het blok steeg significant tijdens de campagne. Grote kans dat de bewoners minder lette op hun energieverbruik, omdat ze al zo bewust bezig waren met het water.

In een ander onderzoek van waaronder Yale en MIT werd gekeken naar Amerikaanse huishoudens die een zuinige eerste auto hadden. Als ze vervolgens een nieuwe tweede auto gingen kopen, bleek die vaak een stuk minder zuinig dan een voorgaande tweede auto. Ook werd die onzuinige tweede auto vaker gebruikt dan de zuinige eerste. Zo’n 60 procent van de mogelijke brandstofbesparing werd daarmee teniet gedaan.

Morele vrijbrief

Het zit duidelijk in de aard van de mens om goed gedrag te belonen met iets lekkers of makkelijks. Je hebt immers al zoveel moeite gedaan.

Daar is zelfs een wetenschappelijke term voor: moral self licensing. De morele vrijbrief. Dit is niet volledig bewezen, omdat het gedrag vaak niet te reproduceren in nieuw onderzoek is. Bovendien zijn mensen zich er vaak niet volledig bewust van en weten ze niet welke dingen ze precies compenseren.

Heb ik vast ook. Eén ding daarvan is trouwens wel heel bewust.

Zo heb ik geen auto, eet ik weinig vlees en scheid ik mijn afval zo goed mogelijk. Daarom vind ik het (een soort van) oké om vaker dan gemiddeld het vliegtuig te pakken. Wat natuurlijk al die moeite teniet doet, dat weet ik wel.

Daarom compenseer ik de CO2-uitstoot van die vluchten via Trees for All, om het weer (een soort van) goed te maken.

Maar dat is compensatie van de compensatie.

Een duivels dilemma, want reizen wil ik niet opgeven. Dat vind ik enorm waardevol, zoals je in dit artikel kunt lezen. Het geeft een breder perspectief, waardoor ik mij een stuk bewuster ben geworden van de wereld waarin we leven. Dat zouden meer mensen moeten doen.

Het is daarom haast onmogelijk om aan deze kwestie te ontkomen. Ook al reis je niet vaak met het vliegtuig, dan zijn er nog talloze andere voorbeelden te noemen. Als dat dingen zijn die verder niet veel waarde hebben, dan kun je beter zoeken naar duurzamere alternatieven. Hebben ze dat wel, dan kun je ze niet volledig uitsluiten.

Soms wil je gewoon taart eten, vooral als dat samen met dierbare mensen is. Maar neem de andere keren een salade. Ook als je net hebt gesport.

2 Comments

  1. Eleonora 23 February 2018 at 18:06

    Hey Susan,
    Ik herken het gevoel. Ik zou namelijk super graag een wereldreis maken maar voel me schuldig over de impact die vliegen op de natuur heeft. Laatst zag ik een leuk artikel over alternatieve (vakantie) bestemming die net zo mooi zijn maar dichterbij zie https://www.natuurenmilieu.nl/blog/betere-bucketlist-bestemmingen/

    Reply
    1. Susan 2 March 2018 at 12:45

      Ik had nog geen tijd gehad om de link te bekijken, maar wat een toffe tips! 😀

      Reply

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *