Sinds mijn dertiende zijn de puistjes er. Niet zo gek als puber, maar nu word ik bijna dertig en zijn ze er nog steeds. Gelukkig heb ik het inmiddels goed onder controle, maar tot een paar jaar geleden had ik er behoorlijk last van. In dit artikel deel ik mijn ervaringen en inzichten.

Van jeugdpuistjes tot ‘adult acne’

Als kind had ik altijd een perfecte huid. Glad, rimpelloos en vol sproetjes in de zomer. Nooit dacht ik na over hoe ik eruit zag. ‘s Ochtends waste ik mijn gezicht met water, borstelde mijn haar en poetste mijn tanden. Klaar!

Rond mijn dertiende verschenen er opeens kleine pukkeltjes op mijn voorhoofd en kin. Dat was de grootste verandering van mijn leven tot dan toe: ik werd me extreem bewust van mijn uiterlijk.

De eerste stap was een bezoekje aan de Etos samen met mijn moeder. We kochten een facewash, lotion en dagcrème om mijn huid mee te verzorgen. Helaas gingen de puistjes niet zomaar weg. Een jaar later ging ik naar de huisarts en kreeg de Diane 35-pil voorgeschreven.

Dat werkte goed, na een paar maanden was ik van mijn puistjes af. Achteraf gezien vind ik dit wel best heftig, omdat ik nog zo jong was en gelijk al een zware pil kreeg voorgeschreven. Toch had ik er destijds weinig last van, gelukkig.

Liever kijken dan lezen? Dit is mijn verhaal in videovorm.

Stoppen met de pil

Rond mijn achttiende werd mijn huid echt helemaal rustig. Ik dacht: de puberteit is voorbij, klaar met de puistjes. Ik besloot om te stoppen met de pil, want ik wilde weten hoe het was zonder die hormonen in mijn lijf.

Toen begon de ellende pas echt.

De acne kwam in terug, heviger dan ooit. Op dat moment begon ik uit paniek gelijk weer met de pil, in de hoop dat het snel weg zou gaan. Dat was helaas niet het geval.

Omdat ik mijn mooie huidje terug wilde, ging ik weer naar de huisarts en kreeg ik benzoylperoxide voorgeschreven. Toen dat niet goed genoeg werkte, kreeg ik een tretinoïne (vitamine A-zuur) crème en vervolgens een antibioticakuur van half jaar.

Ondertussen slikte ik ook nog steeds de Diane-35 pil, waardoor ik het uiteindelijk weer aardig goed onder controle kreeg.

Prikkelbare Darm Syndroom

Toch is dat niet het einde van het verhaal. Na deze kuren (en laten we eerlijk zijn, een gezellig studentenleven met niet al te gezonde voeding) begon ik steeds meer last te krijgen van mijn darmen. Inmiddels was ik 21 en ging ik iedere avond met enorme buikpijn naar bed.

Ik besloot om weer naar de huisarts te gaan, die het Prikkelbare Darm Syndroom bij me constateerde. Dit is eigenlijk een verzamelnaam voor alle darmproblemen die niet echt te verklaren en behandelen zijn. Ik moest vooral zorgen dat ik genoeg vezels at en weinig stress had.

Eigenwijs als ik ben, ging ik zelf verder op onderzoek uit. Ik kwam bij het paleodieet uit – eten als de oermens – wat al snel hielp tegen de buikpijn. De acne bleef ook redelijk onder controle, maar verdween nooit helemaal.

Twee jaar later, in 2014, besloot ik voor de tweede keer om te stoppen met de pil. Die hormonen vond ik niet passen bij mijn natuurlijke leefstijl. Ik had in de tussentijd ook een lichtere pil geprobeerd, maar die werkte niet goed genoeg tegen de acne. Ik slikte daarom nog steeds de Diane-35 en las daar in de krant soms enge verhalen over. Tijd om te stoppen.

“Ik eet zo gezond, die acne zal vast niet terugkomen.”

Ik in 2014

Voor de tweede keer kreeg ik een extreme uitbraak van acne, waar ik ontzettend ongelukkig en onzeker van werd. Ik schaamde me er enorm voor, omdat ik zo gezond at en daar nota bene een blog over bijhield.

Mijn acne in 2014, nadat ik voor de tweede keer was gestopt met de pil.

Toch wilde ik deze keer doorzetten, ik wilde niet meer aan de pil of andere medicijnen. Na een paar maanden werd het gelukkig wel wat rustiger, vermoedelijk doordat mijn hormonen weer een beetje in balans kwamen.

In die periode heb ik allerlei supplementen, natuurlijke oliën en andere verzorgingsproducten geprobeerd. De acne is echter nooit helemaal weggegaan, waardoor ik me, zeker met mijn ‘natuurlijke leefstijl’, erg schuldig en onzeker voelde.

Soms huilde ik elke dag. Ik was net begonnen met werken en zag dagelijks op tegen contact met collega’s, familie en vrienden. Ik was me hyperbewust van mijn uiterlijk en droeg vaak foundation om de puistjes te bedekken. Op mijn blog deelde ik nooit foto’s van mezelf, alleen van de gezonde recepten die ik maakte.

Ik zocht naar een perfecte versie van mezelf die niet bestond.

Weer een uitbraak

Langzamerhand werd mijn huid wat rustiger. Ik kreeg meer zelfvertrouwen en durfde weer zonder make-up de deur uit. Ik deelde zelfs af en toe een foto van mezelf op mijn blog en Instagram, ondanks een paar puistjes.

Toch kreeg ik in 2017 opeens weer een flinke uitbraak van acne. Mijn hele kin zat onder de diepe, pijnlijke ontstekingen. Ik werd er wanhopig van.

Mijn acne begin 2017.

Ik wilde nog één keer kijken naar een natuurlijke oplossing en besloot om het eens te laten onderzoeken door een natuurarts. Mocht dat niet baten, dan zou ik naar een reguliere dermatoloog gaan.

De natuurarts gaf aan dat mijn darmen, ondanks mijn gezonde leefstijl, nog steeds waren verzwakt en dat ik een behoorlijk zinktekort had. Ik deed een darmfloratest, waaraan ze kon zien dat ik teveel schimmels en onvoldoende goede bacteriën in mijn darmen had.

Ik kreeg een sterke anti-schimmelkuur (op basis van oregano-olie), probiotica en een zink-supplement. Ook deed ik een voedselovergevoeligheidstest, waaruit bleek dat ik gevoelig was voor eieren en daar een sterke immuunreactie op gaf. Die moest ik een tijdje laten staan. Granen, peulvruchten en zuivel waren daarentegen geen probleem, iets wat ik jarenlang had vermeden met het paleodieet.

De acne werd door deze interventies al snel minder. Zo rustig was het in jaren niet geweest! Wel was snel zichtbaar wat de impact van die hevige uitbraak was geweest: littekens op mijn kin, slapen en voorhoofd.

Het is overigens niet wetenschappelijk bewezen dat voeding of de darmen een directe invloed op acne hebben. Dit verhaal is puur op basis van mijn eigen ervaring en was wellicht deels een placebo-effect.

Schuldgevoel

Achteraf kan ik erg kwaad en verdrietig worden. Ik heb me enorm schuldig en minderwaardig gevoeld door mijn acne. Ik dacht dat het volledig aan mezelf lag: ik deed niet goed genoeg mijn best met mijn leefstijl en ook: mijn gezondheidsblog stelde niks voor, want ik had puistjes.

Vaak hoor je van goeroes, influencers en bedrijven die een gezonde leefstijl aanraden dat ‘je bent wat je eet’ en dat je door paleo, vegan, low-carb, of wat dan ook, je lichaam totaal onder controle kan krijgen.

Als dat niet lukt, dan is het je eigen fout. Dan had je maar meer groenten, fruit, vette vis, geactiveerde kool (say what?!) of wat dan ook moeten eten. Ok, dat zeggen ze misschien niet letterlijk, maar impliciet wordt dit wel gesuggereerd.

Natuurlijk speelt leefstijl een belangrijke rol in je gezondheid. We weten allemaal dat roken schadelijk is en dat groenten en fruit goed zijn voor je. Maar niet alles kun je volledig onder controle krijgen door gezond te eten, er spelen ook andere dingen mee zoals genen, omgeving, stress en pech.

Ondanks mijn ‘gezonde’ leefstijl bleef ik last van acne houden, omdat mijn huid daar nou eenmaal gevoelig voor is. Verder ben ik ontzettend gezond en heb ik eigenlijk nooit last van kwaaltjes. Toch heeft de acne gezorgd voor veel stress en schaamte over mijn lichaam, wat eigenlijk niet nodig was.

Op dit moment

En hoe is het nu, anno 2019?

Dit jaar word ik dertig en ja, de puistjes zijn er nog steeds. Lang niet meer zo erg en voornamelijk als ik bijna ongesteld moet worden. Selfies maken vind ik geen probleem. Ik kwam afgelopen jaar zelfs op televisie zonder make-up op. Hell yeah.

Ik eet inmiddels niet meer strikt volgens een bepaald dieet (behalve weinig vlees, maar dat is vooral vanwege het milieu). Dat geeft me veel rust. Ik voel me meer ontspannen over eten en geniet er weer van. Mijn acne is niet verergerd en ik heb, mede door de hulp van de natuurarts in 2017, nauwelijks darmklachten meer.

Ik zie eindelijk in dat ik me niet zo schuldig hoef te voelen. Het is helaas een feit dat mijn huid gevoelig is voor acne, dat heb ik inmiddels steeds meer geaccepteerd. Ik zal nooit een perfect perzikhuidje meer krijgen, zeker nu de rimpels ook beginnen te komen. Maar dat is niet erg.

Momenteel ben ik wel bezig met het behandelen van de acne-littekens. Ik heb al een aantal fruitzuurpeelings gehad en wil binnenkort advies inwinnen bij een professioneel huidtherapeut. Vooral op mijn kin zit er aardig wat littekenweefsel waarvan ik verwacht dat het een stuk minder kan worden.

Mijn huid nu, met littekens en af en toe een puistje. Niet perfect, maar dat is oké.

Mijn advies

Wat ik zelf de hard way heb ingezien is dat het niet aan mij ligt. Acne is een serieuze huidaandoening. Het heeft het imago van een kwaaltje, zoiets als een kalknagel of verkoudheid, waar je zelf de verantwoordelijkheid voor hebt. Fabeltjes over hygiëne, vet eten en besmettelijkheid zijn er volop.

Laten we acne serieus nemen. In de puberteit, maar vooral ook daarna. Ga naar een huisarts, vraag om hulp van een dermatoloog en waar nodig een psycholoog.

Laat je vooral niet gek maken door allerlei hypes en blijf bewust van het feit dat er geen one-size-fits-all oplossing voor acne is. Zeker niet door iets wat uit een potje van een duur cosmeticamerk komt. Het is persoonlijk en complexer dan het misschien lijkt. Voor de een zit het misschien wel in voeding of huidverzorging, voor een ander is het hormonaal of genetisch.

Heb je erge last van acne, ga dan altijd naar een specialist. Ik heb daar te lang mee gewacht, omdat ik vond dat ik het zelf moest oplossen. Nu had ik het geluk dat de natuurarts mij goed kon helpen, maar achteraf had ik al in 2014 (na de tweede keer stoppen met de pil) begeleiding van een dermatoloog willen hebben. Nu heb ik littekens die misschien wel voorkomen hadden kunnen worden. Maarja, dat is achteraf.

Daarnaast is het natuurlijk belangrijk om je huid met zachte producten te verzorgen en niet teveel aan de puistjes te zitten. Meer kan je zelf eigenlijk niet doen.

En onthoud: jij bent oké. Hoe dan ook.

Wat ik heb geleerd van mijn acne

Hoe lastig het ook is, ik probeer de acne niet alleen als iets lelijks en negatiefs te zien. Als ik het erover heb met vrienden, dan zeggen ze vaak dat ze het niet eens echt zien. Het valt vooral mijzelf op, ook de littekens.

Ik heb er de afgelopen jaren veel van geleerd en het heeft mij ook positieve dingen gebracht, zoals meer nuance en het loslaten van perfectie.

1. Focus op gezondheid

Door mijn acne ben ik me meer gaan richten op mijn gezondheid. Ik weet inmiddels dat als mijn darmen goed functioneren, ik minder last heb van mijn huid. Ik krijg bijvoorbeeld snel last van mijn darmen door het drinken van alcohol, dat doe ik nauwelijks meer. Hetzelfde geldt voor stress, slaap en zachte huidverzorging.

In andere woorden: als ik goed voor mezelf zorg, dan gaat het beter met mijn huid. In die zin is het een goede motivatie om gezond te eten en te leven. Het is heel zichtbaar, vergeleken met ‘risico op hart- en vaatziekten’ of iets in die trant.

Soms zie ik jonge meiden met een perfect huidje roken, drinken en een zak snoep eten en dan ben ik jaloers. Maar dat is korte termijn. Op lange termijn zal ik veel meer baat hebben bij een beetje gezond leven. Dat is sowieso veel meer waard dan alleen een mooie huid hebben.

Het moet overigens niet doorslaan naar dogmatisme, wat bij mij wel is gebeurd. Ik ben helemaal niet streng, maar over het algemeen leef ik aardig gezond.

2. Minder oordelen over anderen

Vaak wordt acne geassocieerd met vet eten en slechte hygiëne. Dat is best vervelend, want dat heeft er niks mee te maken. Ik leef behoorlijk gezond en schoon en toch heb ik acne.

Soms voel ik me daardoor minder meetellen, want ik ben geen stralend voorbeeld van een goede gezondheid.

Natuurlijk klopt er iets niet in mijn lijf, want anders had ik er geen last van. Maar dat is niet doordat ik alleen maar speklappen zit te eten en me nooit was. Het zit ‘m bij mij vooral in hormonen en aanleg. Toch voel ik me verder erg fit, daar heeft mijn huid weinig mee te maken.

Doordat ik deze worsteling zelf ervaar, heb ik ingezien dat ik ook niet zomaar kan oordelen over anderen als ze ergens last van hebben. Je weet niet hoe ze leven, waar ze vandaan komen en hoe gezond ze zijn. Denk aan de stigmatisering van overgewicht, terwijl dat niet in alle gevallen ongezond is.

Ik ben hierdoor een stuk minder hard in mijn mening geworden en wil graag dingen nuanceren. Niet alleen qua uiterlijk en gezondheid, maar in alles. Het is allemaal niet zo zwart-wit.

3. Perfectie loslaten

Ik weet dat ik niet perfect hoef te zijn, maar toch heb ik de neiging het wel te willen. Ik wil voldoen aan een bepaald plaatje, waar ook een mooie huid bij hoort. Je ziet in de media vrijwel geen puistjes of vlekjes.

Maar helaas, je kan niet alles hebben. Sommige dingen gaan niet vanzelf en dat is misschien wel goed. Dan waardeer je dingen meer, leer je veel over jezelf en kom je tot inzichten die je anders misschien nooit had gehad.

Ik ben mijn lichaam meer gaan waarderen, omdat het verder heel goed functioneert. Gezondheid is een groot goed.

Ook ben ik me gaan verdiepen in persoonlijke overtuigingen, omdat ik wil losbreken van mijn negatieve zelfbeeld. Dat helpt in het accepteren van de puistjes, maar ook in mijn relatie, werk en op andere vlakken heeft dit natuurlijk een positief effect.

Meer zelfliefde is niet alleen beter voor mezelf, maar ook voor andere elementen in mijn leven. Ik wil laten zien dat het allemaal niet super strak, glad en mooi hoeft te zijn. Je mag fouten maken. Niemand is perfect en dat is maar goed ook.

Dit is ook de basis van de opkomende skin positivity-trend. Hierbij worden er op Instagram juist selfies met acne en andere huidaandoeningen gedeeld, om imperfecties te laten zien aan de wereld. Een mooie ontwikkeling die veel mensen kan helpen zijn of haar imperfecties te accepteren.

4. Acne moet serieus genomen worden

Maar toch. Het loslaten van perfectie is niet voldoende. Wat ik al eerder zei, er is een totaal verkeerd beeld van acne. Het wordt vaak gezien als puberkwaaltje wat erbij hoort. ‘Het gaat wel weer weg’ heb ik zo vaak gehoord. Toen dat op mijn twintigste niet het geval was, dacht ik dat het aan mij lag.

Acne is een huidaandoening. Een serieuze ziekte wat soms jaren kan aanhouden en veel schade aan kan richten, fysiek en mentaal. Bij mij viel het relatief gezien nog mee, maar de huilbuien, extreme onzekerheid en zelfhaat waren behoorlijk zwaar.

Het hoeft niet perfect, zeker niet. Af en toe een puistje is niet erg, maar acne is andere koek. Dat moeten we serieus nemen, waardoor hulp vragen normaler wordt.

Mijn conclusie

Het is een lastige kwestie. Enerzijds wil ik mezelf accepteren zoals ik ben, anderzijds wil ik geen acne. Het is een ongewenst onderdeel van mij, wat gelukkig goed onder controle is nu.

Het heeft lang geduurd voordat ik was waar ik nu ben. Ik heb te lang gedacht dat het aan mezelf lag, vooral in mijn paleo-tijd. Had ik maar eerder ingezien dat acne een huidaandoening is waar je een serieuze behandeling bij nodig hebt. Het kan heel goed behandeld worden, maar daarvoor moet je wel hulp vragen.

Door de acne heb ik veel over mezelf geleerd wat ik anders misschien niet had geleerd. Perfectionisme, ijdelheid, vooroordelen, dat soort dingen. Tegenslagen maken je een beter mens, het is niet alleen maar slecht. Het boek The Obstacle is the Way van Ryan Holiday heeft me geholpen dat in te zien.

Een mooie quote uit dat boek:

“Each time, you’ll learn something. Each time, you’ll develop strength, wisdom, and perspective. Each time, a little more of the competition falls away. Until all that is left is you: the best version of you.”

En dan niet de ‘beste versie’ qua uiterlijk, maar qua karakter. Ik heb meer geduld, respect en dankbaarheid ontwikkeld.

Ik hoop dat als je dit hebt gelezen, je misschien zelf iets milder kunt kijken naar jouw acne of andere imperfecties. Of als je iemand kent met acne, daar in het vervolg wat genuanceerder over zal denken.

Het is helaas niet zo eenvoudig en dat is oké. Ik ben er ook nog niet helemaal, maar het is meer dan goed zo.


Verder lezen, luisteren en kijken

Door verschillende media ben ik benaderd om over mijn ervaringen met acne en de skin positivity trend te vertellen, waaronder EditieNL, de Volkskrant en Radio2.

Mijn interview over acne bij EditieNL
  • augustus 2018 – tv-item over acne bij EditieNL
  • augustus 2018 – artikel over mijn acne op RTLNieuws.nl
  • augustus 2018 – artikel over de skin positivity trend in de Volkskrant
  • augustus 2018 – radio-interview over skin positivity op FunX
  • april 2017 – radio-log ‘Vier je imperfecties’ op NPO Radio 2

Ook maakte ik een meerdere podcasts over acne, skin positivity en de impact van acne op je leven.

Podcast over skin positivity

Interview met dermatoloog Rieke Driessen over de oorzaken en behandeling van acne.

Op basis van een gesprek met psychodermatoloog Patrick Kemperman vertel ik meer over de psychologie van acne.

Lees ook mijn andere artikelen over acne:

Voor alle duidelijkheid: ik ben geen arts of wetenschapper. Ik hoop je met dit artikel vooral te inspireren om minder streng voor jezelf te zijn en om hulp te vragen als dat nodig is. Mocht je vragen, tips of feedback hebben: laat het me gerust weten.