Spiritualiteit. Ik weet niet hoe het komt, maar ik kom er steeds meer mee in aanraking. Ik lees op Facebook over volle manen, geneeskrachtige kristallen en stilte retraites. Op Instagram vliegen de yogaposes en hashtags als #spiritjunkie me om de oren. Enerzijds vind ik het heel interessant, aan de andere kant krijg ik er kriebels van. Waar zijn we allemaal naar op zoek? Hoe vind ik daar mijn weg in als nuchtere Hollander? Ik durf te zeggen dat ik wel een beginnetje heb gevonden.

Wat is spiritualiteit?

Een hele duidelijke omschrijving van spiritualiteit bestaat niet. Het kan draaien om religie, maar je kan het ook associeren met heksen, horoscopen en magie. En alles daartussen natuurlijk. In alle vormen gaat het in ieder geval om zaken die te maken hebben met de geest (Spiritus in het Latijn). Dat kan een bovennatuurlijke kracht zijn, maar ook een innerlijk bewustzijn.

Volgens schrijver Jan Geurtz is er echter wel een groot verschil tussen authentieke spiritualiteit en quasi-spiritualiteit. Hij omschrijft dit in het boek Verslaafd aan liefde als:

“Deze quasi-spiritualiteit speelt zich soms af op het traditionele religieuze vlak en heel vaak in allerlei eigentijdse new-age-vormen, van gevoelsmanipulatie die een sfeer van verbondenheid opwekken (…) tot extatische ervaringen met seks en stimulerende middelen. Allemaal niks mis mee, en soms zelfs heel leuk, maar zolang deze ervaringen doel op zichzelf zijn, en dus niet verbonden zijn met de transrationele aspecten van het bewustzijn, niet gericht op realisatie van de volmaakte staat van zijn, is het dus geen spiritualiteit in de diepste betekenis.”

Ben je er nog bij? Even een korte toelichting van hoe ik dit interpreteer.

Prerationeel, Rationeel, Transrationeel

De Westerse wereld verkeert in het rationele stadium. Wetenschap is het hoogste goed, spiritualiteit wordt veelal gezien als iets zweverigs en irrationeels. Dat komt doordat spiritualiteit wordt gezien als iets van het prerationele stadium: de tijd van mythische figuren, stammen, sjamanen en heksen.

Er is echter een derde stadium wat vanuit het Westerse standpunt over het hoofd wordt gezien: de transrationele fase. Dit is moeilijk te bevatten, ook voor mij. Het is de fase die na de rationele fase komt, ook wel ‘transcendentaal’ of het ‘hoogste stadium’ genoemd. Vanuit dit stadium is er een andere kijk op de wereld, zoals de verbondenheid van alles wat bestaat (non-dualisme) en de realisatie van de individuele volmaakte natuur (de ‘natuur van de geest’).

Echte spiritualiteit is volgens Jan Geurtz een transrationele aangelegenheid. Er kunnen wel prerationele aspecten worden gebruikt, zoals sjamanistische offerrituelen, maar alleen als dit hulpmiddelen zijn om verlichting te vinden.

spiritualiteit

Het doel van spiritualiteit

Waarom je bezig bent met spiritualiteit is natuurlijk heel erg persoonlijk, maar ik denk dat het vrijwel altijd te maken heeft met het worden van een beter persoon. Voor je omgeving, voor de wereld, voor in het hiernamaals of voor jezelf.

Voor mij is het vooral een zoektocht naar vastgeroeste (negatieve) overtuigingen over mezelf en hoe ik die kan herkennen en overkomen. Ik geloof dat als ik dat kan verbeteren, ik meer uit mijn leven kan halen, gelukkiger zal worden en naar anderen toe een beter persoon ben. Ik ben verder niet gelovig en twijfel of er überhaupt ‘iets’ is. Soms denk ik van wel, soms van niet.

Ik heb trouwens al wel eens eerder geschreven over mijn negatieve gedachten en hoe ik dat probeer te verminderen. Spiritualiteit is daarbij voor mij geen doel an sich, maar een middel om me verder op weg te helpen.

Het begin van mijn zoektocht

De eerste echte stap op mijn spirituele pad was het lezen van het boek Search Inside Yourself van Chade-Meng Tan. De titel verwijst naar het mindfulness programma wat hij bij Google heeft geïmplementeerd. Het boek geeft een heel praktische en nuchtere uitleg over meditatie en mindfulness. Hij noemt meditatie wel een ‘work-out voor je geest’. Je hersenen zijn net als spieren: je moet ze trainen om ze sterker te maken.

Na het lezen van dat boek besloot ik om dagelijks te gaan mediteren. Gewoon om eens te kijken wat het met me zou doen. Dit hielp me al heel erg om meer rust en helderheid in mijn hoofd te krijgen, zonder dat er iets zweverigs aan te pas kwam.

mindfulness

De omslag

Totdat ik in aanraking met ayahuasca kwam.

Dit is eigenlijk het tegenovergestelde van alle nuchterheid, omdat je je volledig overgeeft aan een hallucinerend middel. Toch wilde ik dit heel graag proberen, om juist eens een totaal andere ervaring te hebben op spiritueel gebied. Van liederen tot wierook, alles kwam voorbij. Toch bleef het doel voor mij om dichter bij mezelf te komen, alle rituelen daar omheen waren voor mij puur ondersteunend.

Wil je alles over dat ritueel lezen, lees dan dit artikel eens.

De verdieping

Die ayahuasca ceremonie heeft mij veel directe inzichten gegeven over mijn zelfbeeld en hoe ik dat kan verbeteren. Maar ook in de meta-zoektocht over wat spiritualiteit voor mij betekent, heeft ayahuasca mij geholpen. Ik weet inmiddels beter hoe ik naar spiritualiteit kijk en wat wel en niet bij mij past.

Zo heb ik zelf weinig behoefte aan dingen als tarotkaarten, auralezingen of andere new-age-achtige dingen en zoek ik meer naar een nuchtere vorm van spiritualiteit. Overigens, als jij dat wel prettig vindt, voel je helemaal vrij om het te doen en gebruiken. Ik zeg helemaal niet of het ‘goed’ is of niet.

Toen ik dit najaar het boek Verslaafd aan liefde las, vielen een heleboel puzzelstukjes op hun plaats. Spiritualiteit hoeft helemaal niet zweverig te zijn. Ik realiseerde me dat spiritualiteit geen doel is, maar een middel. Er bestaat bovendien geen ultieme verlichting of egoloosheid, het is vooral een manier om dichter bij jezelf te komen. Of je daarnaast nog gelooft in een hogere kracht of niet, dat is beide OK.

Van dummie naar pro?

Mijn zoektocht in spiritualiteit is niet heel vastomlijnd. Ik wil vooral ontdekken in welke vorm het bij mij past en hoe het mij verder kan helpen. Ik hang niet een specifieke stroming aan, daar blijf ik te nuchter voor. Maar door me meer bezig te houden met mijn gedachten en overtuigingen, word ik me bewuster van mijn ego, verwachtingen en gedragspatronen.

Ik heb absoluut geen definitieve antwoorden of oplossingen. Ik mediteer wel nog steeds dagelijks en dat blijf ik absoluut doen. Dat geeft me veel rust en helderheid. Daarnaast wil ik me de komende tijd verder verdiepen in concepten als non-dualisme, want dat fascineert me mateloos.

Wellicht dat ik daarom over een tijdje wel weer heel anders naar spiritualiteit kijk. Voor nu is spiritualiteit voor mij vooral een hele mooie ondersteuning op mijn persoonlijke groei, zolang het maar niet spastisch of dogmatisch hoeft te zijn.

Oh, dit is trouwens mijn spirituele goeroe.

Hoe kijk jij naar spiritualiteit? Wat zijn jouw ervaringen? Deel het in de comments hieronder.