Niet-spastische spiritualiteit voor dummies

Spiritualiteit. Ik weet niet hoe het komt, maar ik kom er steeds meer mee in aanraking. Ik lees op Facebook over volle manen, geneeskrachtige kristallen en stilte retraites. Op Instagram vliegen de yogaposes en hashtags als #spiritjunkie me om de oren. Enerzijds vind ik het heel interessant, aan de andere kant krijg ik er kriebels van. Waar zijn we allemaal naar op zoek? Hoe vind ik daar mijn weg in als nuchtere Hollander? Ik durf te zeggen dat ik wel een beginnetje heb gevonden.

Wat is spiritualiteit?

Een hele duidelijke omschrijving van spiritualiteit bestaat niet. Het kan draaien om religie, maar je kan het ook associeren met heksen, horoscopen en magie. En alles daartussen natuurlijk. In alle vormen gaat het in ieder geval om zaken die te maken hebben met de geest (Spiritus in het Latijn). Dat kan een bovennatuurlijke kracht zijn, maar ook een innerlijk bewustzijn.

Volgens schrijver Jan Geurtz is er echter wel een groot verschil tussen authentieke spiritualiteit en quasi-spiritualiteit. Hij omschrijft dit in het boek Verslaafd aan liefde als:

“Deze quasi-spiritualiteit speelt zich soms af op het traditionele religieuze vlak en heel vaak in allerlei eigentijdse new-age-vormen, van gevoelsmanipulatie die een sfeer van verbondenheid opwekken (…) tot extatische ervaringen met seks en stimulerende middelen. Allemaal niks mis mee, en soms zelfs heel leuk, maar zolang deze ervaringen doel op zichzelf zijn, en dus niet verbonden zijn met de transrationele aspecten van het bewustzijn, niet gericht op realisatie van de volmaakte staat van zijn, is het dus geen spiritualiteit in de diepste betekenis.”

Ben je er nog bij? Even een korte toelichting van hoe ik dit interpreteer.

Prerationeel, Rationeel, Transrationeel

De Westerse wereld verkeert in het rationele stadium. Wetenschap is het hoogste goed, spiritualiteit wordt veelal gezien als iets zweverigs en irrationeels. Dat komt doordat spiritualiteit wordt gezien als iets van het prerationele stadium: de tijd van mythische figuren, stammen, sjamanen en heksen.

Er is echter een derde stadium wat vanuit het Westerse standpunt over het hoofd wordt gezien: de transrationele fase. Dit is moeilijk te bevatten, ook voor mij. Het is de fase die na de rationele fase komt, ook wel ‘transcendentaal’ of het ‘hoogste stadium’ genoemd. Vanuit dit stadium is er een andere kijk op de wereld, zoals de verbondenheid van alles wat bestaat (non-dualisme) en de realisatie van de individuele volmaakte natuur (de ‘natuur van de geest’).

Echte spiritualiteit is volgens Jan Geurtz een transrationele aangelegenheid. Er kunnen wel prerationele aspecten worden gebruikt, zoals sjamanistische offerrituelen, maar alleen als dit hulpmiddelen zijn om verlichting te vinden.

spiritualiteit

Het doel van spiritualiteit

Waarom je bezig bent met spiritualiteit is natuurlijk heel erg persoonlijk, maar ik denk dat het vrijwel altijd te maken heeft met het worden van een beter persoon. Voor je omgeving, voor de wereld, voor in het hiernamaals of voor jezelf.

Voor mij is het vooral een zoektocht naar vastgeroeste (negatieve) overtuigingen over mezelf en hoe ik die kan herkennen en overkomen. Ik geloof dat als ik dat kan verbeteren, ik meer uit mijn leven kan halen, gelukkiger zal worden en naar anderen toe een beter persoon ben. Ik ben verder niet gelovig en twijfel of er überhaupt ‘iets’ is. Soms denk ik van wel, soms van niet.

Ik heb trouwens al wel eens eerder geschreven over mijn negatieve gedachten en hoe ik dat probeer te verminderen. Spiritualiteit is daarbij voor mij geen doel an sich, maar een middel om me verder op weg te helpen.

Het begin van mijn zoektocht

De eerste echte stap op mijn spirituele pad was het lezen van het boek Search Inside Yourself van Chade-Meng Tan. De titel verwijst naar het mindfulness programma wat hij bij Google heeft geïmplementeerd. Het boek geeft een heel praktische en nuchtere uitleg over meditatie en mindfulness. Hij noemt meditatie wel een ‘work-out voor je geest’. Je hersenen zijn net als spieren: je moet ze trainen om ze sterker te maken.

Na het lezen van dat boek besloot ik om dagelijks te gaan mediteren. Gewoon om eens te kijken wat het met me zou doen. Dit hielp me al heel erg om meer rust en helderheid in mijn hoofd te krijgen, zonder dat er iets zweverigs aan te pas kwam.

mindfulness

De omslag

Totdat ik in aanraking met ayahuasca kwam.

Dit is eigenlijk het tegenovergestelde van alle nuchterheid, omdat je je volledig overgeeft aan een hallucinerend middel. Toch wilde ik dit heel graag proberen, om juist eens een totaal andere ervaring te hebben op spiritueel gebied. Van liederen tot wierook, alles kwam voorbij. Toch bleef het doel voor mij om dichter bij mezelf te komen, alle rituelen daar omheen waren voor mij puur ondersteunend.

Wil je alles over dat ritueel lezen, lees dan dit artikel eens.

De verdieping

Die ayahuasca ceremonie heeft mij veel directe inzichten gegeven over mijn zelfbeeld en hoe ik dat kan verbeteren. Maar ook in de meta-zoektocht over wat spiritualiteit voor mij betekent, heeft ayahuasca mij geholpen. Ik weet inmiddels beter hoe ik naar spiritualiteit kijk en wat wel en niet bij mij past.

Zo heb ik zelf weinig behoefte aan dingen als tarotkaarten, auralezingen of andere new-age-achtige dingen en zoek ik meer naar een nuchtere vorm van spiritualiteit. Overigens, als jij dat wel prettig vindt, voel je helemaal vrij om het te doen en gebruiken. Ik zeg helemaal niet of het ‘goed’ is of niet.

Toen ik dit najaar het boek Verslaafd aan liefde las, vielen een heleboel puzzelstukjes op hun plaats. Spiritualiteit hoeft helemaal niet zweverig te zijn. Ik realiseerde me dat spiritualiteit geen doel is, maar een middel. Er bestaat bovendien geen ultieme verlichting of egoloosheid, het is vooral een manier om dichter bij jezelf te komen. Of je daarnaast nog gelooft in een hogere kracht of niet, dat is beide OK.

Van dummie naar pro?

Mijn zoektocht in spiritualiteit is niet heel vastomlijnd. Ik wil vooral ontdekken in welke vorm het bij mij past en hoe het mij verder kan helpen. Ik hang niet een specifieke stroming aan, daar blijf ik te nuchter voor. Maar door me meer bezig te houden met mijn gedachten en overtuigingen, word ik me bewuster van mijn ego, verwachtingen en gedragspatronen.

Ik heb absoluut geen definitieve antwoorden of oplossingen. Ik mediteer wel nog steeds dagelijks en dat blijf ik absoluut doen. Dat geeft me veel rust en helderheid. Daarnaast wil ik me de komende tijd verder verdiepen in concepten als non-dualisme, want dat fascineert me mateloos.

Wellicht dat ik daarom over een tijdje wel weer heel anders naar spiritualiteit kijk. Voor nu is spiritualiteit voor mij vooral een hele mooie ondersteuning op mijn persoonlijke groei, zolang het maar niet spastisch of dogmatisch hoeft te zijn.

Oh, dit is trouwens mijn spirituele goeroe.

Hoe kijk jij naar spiritualiteit? Wat zijn jouw ervaringen? Deel het in de comments hieronder.

6 Comments

  1. Christianne 15 December 2016 at 11:58

    Leuk om te lezen hoe je naar geestelijke zaken (ik moet voor mezelf spiritualiteit steeds vervangen door ‘bezig zijn met geestelijke zaken’ om het helder voor mezelf te houden) momenteel kijkt en hoe je erin verdiept.
    Het artikel heeft me aan het denken gezet eigenlijk over wat spiritualiteit inhoudt als begrip. Ik zie mezelf niet als spiritueel, maar misschien ben ik het wel als het zo ontzettend breed is.

    Bij bewust worden van je denken/gedrag denk ik als eerst aan de psychologie. Als je dingen wil veranderen is de eerste stap bewust te worden van hetgeen dat je wil veranderen. Bewust te worden van je gedrag (en hiermee aan de slag te gaan).

    De omschrijving volgens de encyclopedie online is :
    De oorspronkelijke betekenis van psychologie is leer van de ziel. Psyche is oud-Grieks voor adem of ziel en -˜logos-™ betekent leer. Vroeger werd psychologie daarom zielkunde genoemd. Tegenwoordig is psychologie een moderne wetenschap die het (individuele) menselijk denken en gedrag bestudeert.

    Eigenlijk valt interesse in de psychologie dan onder de spiritualiteit, maar psychologie specificieert dan het gedrag van de geest. Ook zaken van de geest, maar zonder het te hebben over of er meer is dan je ziet of na het leven (ook geestelijke zaken)

    Religie/geloof valt eronder omdat het richting geeft aan de geest en ook deels verteld wat het doel is van het leven of wat er geloofd wordt (god/goden/allah, geest wordt bijv. engel, leven van de geest na de dood, er is meer dan wat je kan zien)

    Filosofie valt eronder omdat ook in dit vakgebied men heeft bezig gehouden met de zaken van de ziel/geest. Ben ik mijn lichaam? Of beziel ik mijn lichaam? Zit mijn denken in mijn ziel of in mijn hersenen? Heb ik een vrije wil?

    En tarrotkaarten, horoscopen.. tja die zouden wat voorspellen en beschrijven over bepaalde personen.. ?

    Ik ben vroeger wel bezig geweest met aura’s (ik wilde ze ook zien.. ging dan heel hard staren naar een plant in de hoop dat ik kleuren om de plant zag :p) en was verder altijd erg bang voor het kwade (had veel nachtmerries en angsten voor het donker en dat er iets kwaads aanwezig was). En ik verdiepte me in de ziel met boeken als van gary zukav.
    Ik geloof wel dat alles een aura heeft en dat er mensen zijn die dit kunnen lezen. Ik geloof ook dat er kwade geesten zijn en dat je ze kunt uitnodigen met glaasje draaien en wanneer je onder invloed bent je ook kunnen beïnvloeden (agressie, lust e.d). Maar ik ben er niet mee(r) mee bezig. Denk dat je met dit alles niet hoeft bezig te zijn. Het gaat je verder niet helpen om met je beide benen op de grond te staan en je verder te ontwikkelen. Wat jan geurtz misschien de quasi-spiritualiteit noemt?

    Ik zie mezelf echter wel als gelovig. Ik zie mezelf als een ziel die mijn lichaam bezielt (Aristoteles en Plato hadden soortgelijk idee) die na de dood opnieuw bezielt of als geest verder gaat. Ik zal verder niet specificeren wat ik geloof en hoe ik denk dat het in elkaar zit, want dat is moeilijk kort te vertellen merk ik en daar gaat het hier denk ik niet om.

    In m’n geloof (christen) speelt werken aan jezelf een belangrijke rol, sterker nog de aarde is een leerschool. Het is niet 1 groot feest (je krijgt obstakels) en je leeft niet 1 keer (reïncarnatie). Er is geen verdoemenis, je krijgt steeds opnieuw kansen om het anders te doen (hoop), maar jij bent verantwoordelijk voor je ontwikkeling/vergeestelijking. Evolutie op aarde (naast de biologische variant) is je ontwikkelen van het stoffelijke handelen (impulsen) naar het geestelijke denken en doen(bewust). Van handelen uit impulsen naar bewust goed willen handelen. Het geloof speelt kortom een grote rol op hoe ik kijk naar de wereld.
    Maar ook zonder dat je gelooft in meer dan wat je kan zien of na dit leven zijn dit zaken (bewustzijn, jezelf kennen) die vrij algemeen zijn als ik kijk naar de psychologie en filosofie.

    Ik vind spiritualiteit wat dat betreft een begrip die ik moeilijk vind te begrijpen wat het nou zegt, het is ontzettend breed. Ik lees bij spiritualiteit alles wat met de geest te maken heeft, kan los staan van religie maar hoeft niet. Misschien omdat je niet kan zeggen ik ben filosoof/psycholoog (dan is het meteen een beroep) en wel ik ben spiritueel of spiritueel bezig. En dat je daarmee zegt dat je je bezig houdt met de geest, maar wat je erover denkt nog totaal niet duidelijk is tenzij je dat vraagt aan de desbetreffende persoon.

    Spiritualiteit klinkt echter ook bijna als iets zoekends, een bezigheid. En dat je toch ook openstaat voor gebieden over zaken van de geest die niet wetenschappelijk zijn ? Het klinkt altijd wat zweverig, misschien juist omdat het zo breed kan zijn (heksen, tarrot, boedhisme, mediums, aura’s, engelen) en je niet vantevoren weet wat die persoon ermee bedoelt. Welke geesteszaken onderzocht worden :p

    Reply
    1. Susan 20 December 2016 at 08:39

      Spiritualiteit is inderaad heel breed, dat maakt het lastig te omschrijven ja… Iedere vorm van religie valt er in principe onder, want dat gaat altijd over geesteszaken (vaak een ‘hogere kracht’, in de vorm van een god of in de mens zelf). Daarom denk ik dat jij ook wel spiritueel bent, maar wellicht niet heel bewust. Je gelooft in ieder geval dat er meer is dan alleen het zichtbare leven op aarde.

      De manier waarop ik bezig ben met spiritualiteit sluit inderdaad wel nauw aan bij de psychologie. Alleen ben ik daarbij nog wel zoekende of er een hogere kracht aanwezig is (in de mens of daarbuiten), groter dan ons eigen fysieke/zichtbare lichaam. Dat maakt het denk ik toch spiritueel in plaats van psychologisch. De psychologie houdt zich daar niet mee bezig.

      Ik denk overigens dat filosofie er wel los van staat. Je kunt wel spirituele thema’s op filosofische wijze analyseren (‘wat is de zin van het leven’, ‘wie ben ik’) maar het blijft een losstaande discipline. Het is uiteindelijk het streven naar kennis en wijsheid over een bepaald onderwerp, en dat kan natuurlijk ook op hele andere vlakken, zoals sociale filosofie. Maar alsnog, het sluit nauw op elkaar aan. Daarom vind ik (en jij denk ik ook?) al die gebieden ook zo boeiend. 🙂

      Reply
      1. Christianne 21 December 2016 at 19:54

        Ja boeiend zeker ^-^

        Reply
  2. Henk Jan 16 December 2016 at 21:36

    Ik vind het een leuk artikel, het zet me weer aan het denken.. Één opmerking vind ik echt sterk van je Susan “Spiritualiteit is daarbij voor mij geen doel an sich, maar een middel om me verder op weg te helpen. “. Dit is volgens mij de enig juiste weg om met spiritualiteit om te gaan.

    Reply
    1. Susan 20 December 2016 at 08:12

      Dank je wel, Henk Jan. 🙂

      Reply
  3. Charelle 2 March 2017 at 13:57

    Zo interessant! Ik ben zelf ook steeds meer met spiritualiteit bezig en ik kan me er uuuren in verdiepen!

    Reply

Leave A Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.